همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

رویکرد تفسیر تنزیلی:
* ارائه تصویری کلی از مهندسی عمیق و دقیق تحول قرآنی از دریچه ی آشنایی با روش حاکم در قرآن؛
* اشاره به توزیع عالمانه و هنرمندانه ی مفاهیم و ارزش های دینی در سراسر آیات قرآن؛
* پرده برداری از ترکیب حکیمانه محتوا و ساختار آیات و سور در جریان نزول تدریجی قرآن؛
* تبیین روشمند نزول کلام وحی در راستای تغییر فرهنگ جاهلی به فرهنگ الاهی؛
* بیان پیوستگی منطقی مفاهیم و معانی قرآنی؛
طبقه بندی موضوعی

30. سورۀ قارعه

شناسة سوره

سوره به مناسبت کلمۀ "قارعه" در آیة اول سوره، به این نام خوانده شده است و به اتفاق همۀ دانشمندان تفسیر و علوم قرآنی در مکه نازل‌شده است.

سورۀ قارعه در تمام جداول ترتیب نزول در ردیف سی‌ام، پس از قریش و پیش از قیامت قرارگرفته است.

این سوره در ترتیب مصحف رسمی در جزء سی‌ام قرآن، ردیف صد و یکم، بعد از سورة عادیات و قبل از سورة تکاثر قرارگرفته و یازده آیه دارد.

مقصود سوره

ترغیب مردم به انجام هر چه بیش‌تر اعمال شایسته در دنیا و هشدار کوتاهی در این زمینه.

محتوای سوره

محتوای این سوره، انذار و اعلام خطر دربارۀ دهشت عظیم قیامت و تقسیم مردم به دو گروه سعادتمند و شقاوت پیشه است. سوره با تکرار یکی از نام‌های سهمگین قیامت، یعنی کوبندگی، و بیان عظمت آن و تحولات ایجاد شده در هنگام وقوع قیامت آغاز می‌شود و ضمن بیان تقسیماتی که افراد اجتماع خواهند داشت، آنان را بر اساس سنگینی یا سبکی ترازوها به دو گروه اهل بهشت و اهل جهنم تقسیم می‌کند: کسانی که دارای اعمال شایسته و سنگین در دنیا هستند، با ترازوهای سنگین وزن می­شوند و کسانی که دارای اعمال ناشایست و سبک هستند، با ترازوهای سبک وزن می­شوند. این ترازوها همان انسان­هایی هستند که به عنوان امام و الگوی مردم بودند. اولیای الهی ترازوها و معیارهای سنگین، و طواغیت و اولیای شیطان سنجه­ها و معیارهای سبک هستند و اعمال پیروانشان نسبت به ایشان سنجیده می­شود: )یوم یدعوا کل أناس بامامهم(.[1]

ارتباط سوره

گذشت که پیامبر اکرم9 مأموریت داشت در اردوگاه شرک خیمه زند و ضرورت تغییر را به یاد آنان آورد و افرادی را در خیمهۀ اسلام جمع کند و آنان را تا قلهۀ کمال و رستگاری راهبر باشد. این مهم در سایۀ قرآن به انجام می‌رسید.

در سوره‌های آغازین نزول، به‌طور عمده مبانی و مؤلفه‌های تغییر بر مردم خوانده و آفت‌هایی که انسان را به شقاوت و ناکامی می‌کشاند، تذکر داده شد. از سورۀ کافرون (مکی18)، به تفاوت ماهوی معبود و دین اسلام با معبود و دین شرک مکیان، و در ادامه به اصلاح پیرایه‌هایی که بر خدا بسته بودند، توجه داد. در سوره­های بعد به نشانه­های خدا در نفس مردم و در بیرون توجه داد، از ظرفیت انسان گفت و بر حرکت به سمت راه رستگاری و "احسن تقویم" پافشرد. در سورة تین به نقش ایمان و عمل صالح در تأمین رستگاری اشاره کرد و راه دست­یابی به ایمان و عمل شایسته را دین و آیین الهی بر شمرد (و یا آن‌که بر ضرورت تفاوت فرجام مردم با عنایت به ایمان و عمل شایستۀ گروهی و کفر گروه دیگر تأکید کرد). در سورۀ قریش ضرورت سبقت قریش در بندگی و اطاعت خدا با توجه به عنایات ویژۀ الهی به آن‌ها گوشزد شد، و در سورة قارعه به دستاورد ایمان و عمل شایستۀ دنیا در آخرت و بی­ایمانی و نداشتن عمل شایسته در آن روز توجه داد تا انگیزۀ سیر به سمت ایمان واطاعت شتاب بیشتری پیدا کند.

فضیلت سوره

در حدیثى از امام باقر7 مى‌خوانیم: «مَنْ قَرَأَ الْقَارِعَة آمَنَهُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ أَنْ یؤْمِنَ بِهِ وَ مِنْ قَیحِ جَهَنَّم یوْمَ الْقِیامَة إِنْ شَاءَ اللَّهُ‌‌؛[2] کسى که سورۀ قارعه را بخواند، خداوند متعال او را از فتنۀ دجال و ایمان آوردن به او حفظ مى‌کند، و او را در قیامت از چرک جهنم ایمن می‌گرداند، ان‌شاء الله».

این فضیلت نیز ناظر به اثر تربیتی سوره است. دجال­ها رهبران فتنه­گری هستند، که صورتی به ظاهر منطقی و درست، حتی مذهبی و دینی دارند و تشخیص انحراف آن‌ها بسیار سخت است؛ به همین خاطر تأثیری جهانی و گسترده دارند. آن‌ها با ساده کردن ارتکاب گناه از راه‌های به ظاهر منطقی و دینی، فساد و انحراف را می‌گسترانند. توجه به مسئولیت­های انسان در روز رستاخیز و این‌که بودن در کدام صف چه نتایج وتبعاتی به دنبال دارد و این‌که انسان باید مراقب باشد در صف افراد سبک میزان قرار نگیرد، انسان را هوشیاری و تقوای از افتادن به دام دجال­ها می­دهد، در نتیجه از فرورفتن در چرک گناه و فساد، که باطنش گرفتاری در جهنم است، حفظ می­کند.



[1]. ر.ک: همان، ج‌13، ص166.

[2]. تفسیر نور الثقلین، ج‌5، ص658.

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

کاربران بیان میتوانند بدون نیاز به تأیید، نظرات خود را ارسال کنند.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی