همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

رویکرد تفسیر تنزیلی:
* ارائه تصویری کلی از مهندسی عمیق و دقیق تحول قرآنی از دریچه ی آشنایی با روش حاکم در قرآن؛
* اشاره به توزیع عالمانه و هنرمندانه ی مفاهیم و ارزش های دینی در سراسر آیات قرآن؛
* پرده برداری از ترکیب حکیمانه محتوا و ساختار آیات و سور در جریان نزول تدریجی قرآن؛
* تبیین روشمند نزول کلام وحی در راستای تغییر فرهنگ جاهلی به فرهنگ الاهی؛
* بیان پیوستگی منطقی مفاهیم و معانی قرآنی؛
طبقه بندی موضوعی

27. سورۀ بروج

شناسة سوره

این سوره به مناسبت کلمات به کار رفته در آیۀ اول، "بروج" و "السماء ذات البروج" نامیده شده و به اتفاق همۀ دانشمندان تفسیر و علوم قرآنی مکی است.

جداول ترتیب نزول این سوره را در ردیف بیست و هفتم، پس از سورة شمس و پیش از سورۀ تین، قرار داده‌اند.

سورۀ بروج در ترتیب مصحف رسمی در جزء سی ام قرآن، ردیف هشتاد و پنجم، بعد از سورۀ انشقاق و قبل از سورۀ طارق قرارگرفته است و 22 آیه دارد.

مقصود سوره

تقویت قلب پیامبر9 و مؤمنان و اطمینان خاطر به آن‌ها در برخورد شدید با کسانی که موجب شوند مؤمنان به بلا و عذاب دچار شوند و قرآن با عظمتی را که خبر از عذاب اقوام گذشته می­دهد، تکذیب کنند.

محتوای سوره

سوره به دو بخش تقسیم می­شود:

1. آیات 1- 11: سرانجام بد شکنجه­گران و فرجام نیک مؤمنان

این بخش با سوگند به آسمان دارای برج­ها که نشانۀ عظمت و قدرت حق است، و شهادت او بر پدیده­ها و روز موعود و باهیبت رستاخیز، آغاز می­شود و با یادآوری داستان "اصحاب اخدود" و شکنجه‌هایی که بر مؤمنان روا داشتند، و علت و انگیزه‌های این شکنجه‌های دردناک ادامه می‌یابد و در نهایت به عاقبت بد شکنجه‌گران و فرجام نیک مؤمنان نیکوکار اشاره می‌شود.

2. آیات 12- 22: تأکید بر عذاب شکنجه­گران

در این بخش با بیان برخی از صفات جلال و جمال خداوند و قدرتش بر عذاب و غفران، و مجد و عظمت او، نابودی گروه‌های باقدرتی هم‌چون قوم فرعون و ثمود را متذکر می‌شود. آن‌گاه ضمن بیان تکذیب کافران دربارۀ الهی بودن قرآن، که با هدف اشکال به خبر دادن آن از عذاب اقوام گذشته صورت می­گرفت، یادآور می­شود: این تکذیب­ها چیزی از واقعیت را تغییر نمی­دهد و بر مجد و عظمت قرآن و جایگاه آن در لوح محفوظ تأکید می­کند.

ارتباط سوره

در سورة شمس خطاب با کسانی بود، که رسول باطنی را دفن کرده و به مقابله با رسول ظاهری آمده بودند. در آن سوره بیان شد اقدامات آن‌ها خللی در تقدیرات الهی وارد نمی­کند و تنها خود را از رشد و رهیدن از شقاوت محروم می‌کنند و مستحق عذاب الهی می­شوند. در این سوره با کسانی مواجهیم که علاوه بر دفن رسول باطنی و عدم ایمان به رسول ظاهری، به شکنجۀ کسانی می‌پردزاند، که ندای فطرت را گوش کرده و به پیامبر9 ایمان آورده­اند، ولی کارهای آن‌ها نیز خارج از تقدیرات الهی نیست و در آینده­ای نزدیک گرفتار عذاب سخت الهی می­شوند؛ در حالی‌که مؤمنان به سعادت و بهشت خواهند رسید.  چنان‌که مشاهده می­شود، در این سوره نیز نقش پروردگار با عظمت و شکست ناپذیر در انتقام سخت از کسانی که مؤمنان را به فتنه می­اندازند، به تصویر کشیده شده است.

نکته

هرچند مؤمنان در سال­های آغاز رسالت، بروز دینی آشکاری میان کافران مکه نداشتند و شدت مخالفت آنان باعث می­شد ایمان خود را مخفی کنند و دور از چشم آنان به عبادت بپردازند؛ گاه برخی از مؤمنان شناسایی می­شدند. این گروه نومسلمان، که در قوم و قبیلۀ خود پناهی نداشتند، گرفتار شکنجۀ سخت مشرکان قرار می‌گرفتند. همین‌که رسول خدا9 دعوت خود را آشکار کرد، سران مشرکین پیمان بستند که هرگونه آزار و شکنجۀ روحی و جسمی را در حق مسلمانان روا دارند، تا آنان از اسلام روی برگردان کنند و دیگران را نیز از ایمان باز دارند. مشرکان از هرگونه آزار، اهانت، تحقیر، شکنجۀ جسمی، روحی، مالی و جانی فروگذار نکردند و مکه، حرم امن الهی را به زندان بزرگ عذاب و شکنجه‌گاه مسلمانان تبدیل کردند: عمار یاسر بردۀ بنی‌مخزوم و پدر و مادرش، بلال بن ریاح، غلامِ امیۀ بن خلف، خَبّاب بن اَرَت و دیگران را در روزهای داغ، برهنه، با دست و پای بسته، گرسنه و تشنه روی سنگ‌های سوزان می‌کشیدند و سنگ‌های سنگین و داغ بر روی بدن آن‌ها می‌گذاشتند. پدر عمار زیر این شکنجه‌ها جان داد و مادرش نیز در میان شکنجه و با حربهۀ ابی‌جهل کشته شد. این برخوردهای شدید، موجب شد ترس و دلهره به جان مؤمنان بیفتد. خدای متعال در این سوره مؤمنان را برای تحمل شکنجه­ها و آزارها تقویت کرد و پیامبر9 را که چهرۀ آشکار اسلام و مبلغ قرآن بود و مورد بی­رحمانه­ترین آزارها قرار داشت، به انتقام سخت الهی از این گروه بشارت داد.

فضلیت سوره

یونس بن ظبیان از ابی‌عبدالله7 روایت کرده است:

«مَنْ قَرَأَ وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ فِی فَرَائِضِهِ، فَإِنَّهَا سُورَةُ النَّبِیینَ کانَ مَحْشَرُهُ وَ مَوْقِفُهُ مَعَ النَّبِیینَ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ الصَّالِحِین؛[1] هرکس سورة والسماء ذات البروج را در نمازهای واجب بخواند، مکان حشر و جایگاه او با انبیا و مرسلین: می‌باشد؛ چرا که این سوره، سوره پیامبر9 است».

شاید بیان چنین فضیلتی در تلاوت این سوره، ما را به پیام آن نزدیک کند. نومسلمانانی که در وقت غربت اسلام، در برابر آزار دشمنان شکیبایی کنند و آن را یکی از میثاق‌های خود با خدای متعال بدانند و در برابر عظمت خدای متعال کرنش و خضوع نمایند، راه انبیا و مرسلین: را برگزیده‌اند و در نهایت در صف آنان محشور خواهند شد.



[1]. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌10، ص703 و تفسیر نور الثقلین، ج‌5، ص540.

نظرات (۱)

تشکر

ارسال نظر

کاربران بیان میتوانند بدون نیاز به تأیید، نظرات خود را ارسال کنند.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی