همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

رویکرد تفسیر تنزیلی:
* ارائه تصویری کلی از مهندسی عمیق و دقیق تحول قرآنی از دریچه ی آشنایی با روش حاکم در قرآن؛
* اشاره به توزیع عالمانه و هنرمندانه ی مفاهیم و ارزش های دینی در سراسر آیات قرآن؛
* پرده برداری از ترکیب حکیمانه محتوا و ساختار آیات و سور در جریان نزول تدریجی قرآن؛
* تبیین روشمند نزول کلام وحی در راستای تغییر فرهنگ جاهلی به فرهنگ الاهی؛
* بیان پیوستگی منطقی مفاهیم و معانی قرآنی؛
طبقه بندی موضوعی

فایده ی گام تحول


توجه به گام تحول، افزون بر آن‎که در کشف مهندسی تحول به‎کار می‎آید، مفسر را در فهم حادثه‌ها و رابطه‎اش با پیام‌های قرآن، یاری می‎کند. اگر محور اصلی سوره و پیام‌ها و گام‌های اصلی آن پیدا شود، می‌توان بسیاری از این حادثه‌ها را به آن‌ها ارجاع داد. در این صورت سازواری و انسجام قرآن، به‎خوبی نمایان می‌شود.
لازم است بدانید که اگر مخاطبان پرسیدند که آیا هم‎اکنون نیز باید دقیقاً گام‎های تحول به همان شکل ورود در جامعه‎ی عربی معاصر نزول، به جامعه‎ی اسلامی ایران وارد شود، پاسخ داده می‎شود: خیر؛ این اقدام نیاز به عملیات جری و تطبیق دارد. باید شرایط را به‎خوبی سنجید و با کشف تناسب‎ها و وضعیت جامعه‎ی کنونی در مقایسه با جامعه‎ی عربی معاصر، به طراحی مهندسی فرهنگی ویژه‎ای مثلاً برای ایران دست زد. به‎هرحال کار مفسر، گزارش نزول و گام‎های تحولی است که برای تحول معاصران نزول برداشته شد و جری و تطبیق همان‎گونه که در بحث از مفاهیم آمد، مطالعه‎ی دومی می‌خواهد که از بحث ما خارج می‎باشد.


نمونه‎هایی از گام تحول
از آن‎جا که آگاهی بر گام‌های تحول‎آفرین قرآن، اهمیت فراوانی دارد، گام‌های تحول در هشت سوره‎ی ابتدای نزول قرآن را به‎اطلاع می‌رسانیم:
گام اول: در سوره‌ی علق (نزول 1)، بر پایه‎ی خالقیت خداوند متعال، شواهد و دلایل شایستگی وی برای پروردگاری و حق انحصاری او در ربوبیت «تدبیر و یا تربیت امور بندگان» بیان می‌شود و پیامبر موظف می‌شود تا این شایستگی و حق را بر مردم بخواند: «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذی خَلَقَ * خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَ رَبُّکَ الْأَکْرَمُ * الَّذی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ یَعْلَمْ؛ بخوان به‎نام پروردگارت که آفرید. * انسان را از عَلَق آفرید. * بخوان، و پروردگار تو کریم‎ترین [کریمان‏] است. * همان‎کس که به‎وسیله‎ی قلم آموخت. * آن‎چه را که انسان نمى‏دانست، آموخت» .
گام دوم: پس از تحقق گام اول و مشخص شدن گروهی تقواپیشه و تسلیم رب، بیان می‎گردد گروهی نیز در مقابل این حقیقت سرکشی کرده و رفتاری مجرمانه مرتکب می‌شوند. در برابر این رفتار، سوره‎ی قلم (نزول 2) به یادآوری عدالت پروردگار در برخورد با این دو دسته از مردم می‌پردازد: «إِنَّ لِلْمُتَّقِینَ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِیمِ * أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِینَ کَالْمُجْرِمِینَ * مَا لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ»
گام سوم: در سوره‌ی مزّمّل (نزول 3)، بر رسالت حضرت محمد تأکید می‌شود: «إِنَّا أَرْسَلْنَا إِلَیْکُمْ رَسُولاً شَاهِدًا عَلَیْکُمْ کَمَا أَرْسَلْنَا إِلَى فِرْعَوْنَ رَسُولاً ؛ بى‏گمان، ما به‎سوى شما فرستاده‏اى که گواه بر شماست، روانه کردیم، همان‎گونه که فرستاده‏اى به‎سوى فرعون فرستادیم.» و نسبت به سرکشی در برابر او هشدار می‌دهد.
گام چهارم: در سوره‌ی مدّثّر (نزول 4) پیامبر مأمور می‌شود تا مردم را در سایه‌ی بیان کبریایی پروردگار از جهنم و سقری که در انتظار آنان است، بترساند: «یا أَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَ رَبَّکَ فَکَبِّرْ؛ ای کسی که لباس رویین بر تن پوشیده‎ای، برخیز و بترسان‏؛ و پروردگار خود را بزرگ دار.»
گام پنجم: هشدارها و انذارهای پیامبران و دیگر علمای ربانی، به‎منظور ایجاد تحرک و پذیرش تغییر ازسوی مردم، در این گام مطرح است. طبیعی است مردمی که هشدارها بر آن‌ها تأثیر گذاشته باشد، راه‌های رهایی از مشکلات و نگرانی‌ها را طلب کنند. در این‌جاست که با شناختی که از پروردگار متعال دارند، به او اظهار بندگی کنند، تنها از او یاری بخواهند و برای آن‌که در راه درست و استوار از شقاوت رها شوند و به سعادت برسند، از او هدایت به راه استوار را درخواست کنند. در سوره‎ی حمد (مکی 5) خدای متعال پس از بیان سه نقش اساسی خود در هستی، توحید عبودی (إِیَّاکَ نَعْبُدُ) و توحید در استعانت (إِیَّاکَ نَسْتَعینُ)، از او هدایت به راه مستقیم را درخواست می‌نماید: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ * صِراطَ الَّذینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لاَ الضَّالِّینَ؛ ما را به راه مستقیم هدایت فرما؛ راه آن‎هایى که برخوردارشان کرده‏اى، همانان که نه درخور خشمند، و نه گم‌گشتگان‏.»
گام ششم: در سوره‌ی تکویر (مکی 7) خداوند برای کسانی که از خدا طلب کردند تا راه مستقیم را به آنان نمایان سازد، قرآن را به‎عنوان منشور هدایت معرفی می‌نماید: «فَأَیْنَ تَذْهَبُونَ * إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِکْرٌ لِلْعالَمینَ * لِمَنْ شاءَ مِنْکُمْ أَنْ یَسْتَقیمَ * وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ یَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمینَ ؛ پس به کجا مى‏روید؟ این [سخن‏] جز پندى براى عالمیان نیست. براى هر یک از شما که خواهد به راه راست رَوَد. و تا خدا، پروردگار جهانیان، نخواهد، [شما نیز] نخواهید خواست». براساس این آیات، قرآن تجلی خواست پروردگار برای هدایت انسان‌هایی است که مایلند در راه مستقیم قرار گیرند.
گام هفتم: در سوره‌ی اعلی (مکی 8) اولین و مهم‌ترین راهکار رهایی از دغدغه‌ها، ترس‌ها و مشکلات، توضیح داده می‌شود: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّى * وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى ؛ رستگار آن‎کس که خود را پاک گردانید، * و نام پروردگارش را یاد کرد و نماز گزارد». با توجه به این آیات، انسان بایستی با توجه به درون‌مایه‌ی پاک فطری خود، تلاشی را برای رستن از وضع موجود نماید و در این تلاش ابتدا باید سعی در پاک کردن خود از پلیدی داشته باشد و با یادکرد نشانه‌های ربّش به سمت نماز برود. نماز توجه به پیمان‌های انسان با پروردگار و تکرار میثاق بشر با اوست. این میثاق، عبارت است از میثاق بندگی، استعانت و طلب هدایت (سوره‎ی حمد) و انسان در پرتو یادکرد شایستگی‌های پروردگار متعال، بلکه حق و صاحب اختیاری او و شناختی که از پروردگار یافته، می‌تواند مسیر بندگی را بپیماید، و این چنین است که اولین گام عملی مردم به سمت تحول، پس از آن‌که ایشان در هفت سوره‌ی اول نزول قانع شدند که بایستی در جلو قرآن زانو زنند و راه تحول را از خالق و رب خود بخواهند، شکل می‌گیرد و این مسیر تا پایان سوره‌ها ادامه می‌یابد.

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

کاربران بیان میتوانند بدون نیاز به تأیید، نظرات خود را ارسال کنند.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی