همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

همگام با وحی ؛ سایت تخصصی گروه علمی تفسیر تنزیلی موسسه تمهید

سایت تخصصی پیرامون مباحث تخصصی تفسیر تنزیلی و مهندسی فرهنگی

رویکرد تفسیر تنزیلی:
* ارائه تصویری کلی از مهندسی عمیق و دقیق تحول قرآنی از دریچه ی آشنایی با روش حاکم در قرآن؛
* اشاره به توزیع عالمانه و هنرمندانه ی مفاهیم و ارزش های دینی در سراسر آیات قرآن؛
* پرده برداری از ترکیب حکیمانه محتوا و ساختار آیات و سور در جریان نزول تدریجی قرآن؛
* تبیین روشمند نزول کلام وحی در راستای تغییر فرهنگ جاهلی به فرهنگ الاهی؛
* بیان پیوستگی منطقی مفاهیم و معانی قرآنی؛
طبقه بندی موضوعی

۱۸ مطلب با موضوع «مهندسی فرهنگی» ثبت شده است

پژوهش حاضر نگاهی روش شناسانه به موضوع تربیت اخلاقی در قرآن انداخته و با طرح این پرسش که آیا تربیت اخلاقی انسان در قرآن، با فرایند معیَن و به صورت نظام‌مند ارائه شده یا نه، به پی ریزی بحث پرداخته است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مراحل و فرایند مزبور چگونه و از چه راهی قابل تبیین و تحصیل است؟ برپایه مفروضات این پژوهش، ظرفیت‌ پیش رو برای دستیابی به پاسخ سئوال مزبور، مواجهه ترتیب نزولی با قرآن است. ورود به این نقطه از بحث، مسئله تحقیق را با چند پرسش دیگر روبرو می‌سازد :1- آیا ترتیب نزول قرآن به گونه اطمینان بخش قابل اثبات است؟ 2- آیا فهم ترتیب نزولی قرآن حجت بوده و روائی دارد؟ 3- بر فرض روائی، آیا در فرایند تربیتی قرآن، مراحل متمایزی از یکدیگر مانند دوره مکی و مدنی، مراحل ابتدائی و مرحله نهائی قابل تفکیک هستند؟ نویسنده چند فرضیه را برای پاسخ به این پرسش‌ها متصور می‌بیند؟
1- قرآن کریم در حیطه رسالت اصیل خود، یعنی تربیت اخلاقی انسان

خلاصه مصاحبه اختصاصی تفسیر تنزیلی با استاد بهجت پور

موضوع مصاحبه: دوره های تحول مسلمانان عصر نزول (قسمت اول)

بسم الله الرحمن الرحیم

سلطانی: استاد محترم شما چنانچه در ابتدای سوره حجر در جلد پنجم تفسیر همگام با وحی و نیز در کتاب شناخت‎نامه تنزیلی سوره‎ها آورده‎اید، معتقدید که سوره ها و آیات قران به تناسب رشد شخصیت مردمی که به دعوت پیامبر اکرم ص و قران پاسخ مثبت می دادند، نازل می شد، هر میزان که مسلمانان رشد می کردند، شرائط اجتماعی و فرهنگی دستخوش تغییر و تحول می شد و گاه حتی متغیرهایی به برنامه تحول افزوده می شد. خدای متعال متناسب با این شرائط و متغیرهایی برای مسلمانان ، پیامبر اکرم ص و حتی معارضان، سیاست ها و رهنمودهایی صادر می کرد. لذا پیشنهاد می دهید که در پژوهش‎های موضوعی تنزیلی در چینش آیات گرد آمده، دسته بندی و جایابی آیات به تناسب این مراحل رشد و تحولات پیرامونی آن تنظیم شود و معتقدید که باید زمینه های اجتماعی و واقعیت خارجی که درپیشرفت مسلمانان عصر نزول به مدد قران اتفاق افتاد، دقت کرد و رابطه ی هر مفهوم را با این دوره ها ی رشد سنجه کرد. 

برای دست یابی به این دوره های رشد اجتماعی مسلمانان که به منظور استقرار فرهنگ اسلامی صورت بسته است، شما از یکی از آموزه های قرآن که دیگران چنین توجهی به آن نداشتند، بهره برده‎اید و آن آیه 29 سوره فتح است. ممکن است کمی این موضوع را باز بفرمایید.

استاد بهجتپور: باسلام خدمت شما و قرآن‎پژوهان محترم؛ در مورد موضوعی که مطرح فرمودید باید گفت که: بله، در قران آموزه هایی بدین منظور وجود دارد که ما از آنها تحت عنوان مهندسی‎های معکوس قرآن یاد می‎کنیم که مهم ترین این آموزه‎ها که خدای تعالی فهم آن را نصیب ما کرد، آموزه‎ای است که در سوره فتح 112/ 29 وجود دارد.

در این آیه پیروان پیامبر اکرم (ص) به زراعتی تشبیه شده اند که ابتدا رشدی زیر زمینی داشته تا انکه

در قرآن میان انسانهایی که بندهی متقی و تسلیم حقند و سرانجام آنها سعادت است و طغیانگرانی که بندهی خواهشهای حقیر نفسند و سرانجامشان تقص انسانی و ماندن در خود حیوانی و شقاوت و دوزخ ابدی است، فرق گذاشته میشود، خیر از شر جدا میشود و با برنامه قرآن در سیر نزول تدریجی قرآن، راه هر کدام به خوبی نمایان میگردد.

وقتی که ما بتوانیم مردم را به سمت زانوزدن در مقابل این کتاب بزرگ کشاندیم، این کتاب خود مخاطب قرآنی خود را که اکنون در یک جامعه به معنای واقعی در حال قرآنی شدن است، به سمت جامعه ای کامل و سعادتمند که در دنیا پرثمر و در آخرت امامان نور هستند، هدایت نموده و از جوامعی که ناقص و پلید ماندهاند و در آخرت با اهل باطل و تابعان اصحاب آتشند، جدا میکند و می توانیم شاهد جداسازی عملی مردم در زمینههای نمونهای ذیل باشیم:

دقت شود که از سوره علق (سوره اول مکی) تا سوره فرقان (سوره 42 نزول) پیامهای قرآن به خوبی به جداسازی جامعه ایمانی از غیر آنها نمود که در جای خود باید بحثشان کنیم و چگونگی رسیدن به هر کدام از این بندها و چگونگی استفاده از آنها و ... مفصل است که شایدروزی برایتان گفتم

در قرآن ما به سوره فرقان که می رسیم می خوانیم: تبارک الذی نزل الفرقان

یکی از اسم های قرآن، فرقان است. فرصت نیست که از اسم های قرآن در ترتیب نزول بگویم، ولی اجمالا بگویم که قرآن برای نامگذاری خود ابتدا هذا الحدیث، سپس ذکر، سپس قرآن و پس از آن کتاب و در سوره فرقان، فرقان شد. فارق میان سبک زندگی مسلمانانه و سبک زندگی مجرمانه

با هم این سیر را که برگرفته از جلد سوم تفسیر همگام با وحی ذیل آیه اول سوره فرقان است، تعقیب کنیم:

جداسازی میان عابد و طاغی در سوره‌ی علق (مکی 1)، میان متقین و مجرمین در سوره‌ی قلم (مکی2)،

 کشف گام‌های تغییر و تحول دینی تنها از راه تفسیر تنزیلی میسر است.

قبلا در مطلبی 14 گام تحول که در 24  سوره ابتدای نزول بود را خدمتتان معرفی کردم. برخی دوستان پیام دادند که توضیح بیشتری نسبت به این گام ها ارائه کنم.

در این مطلب که برگرفته از مقدمه تفسیر همگام با وحی استاد بهجت پور است، توضیحات تکمیلی داده شده است.

برای دستیابی به مطلب گذشته اینجا کلیک کنید.

در تحول همه‌جانبه‌ی دینی فرد و جامعه، برخی از موضوعات نقشی اساسی دارند که بنای بلند اصلاح و تربیت دینی را بر پا می‌دارند. این موضوعات گام‌های بلندی هستند که به‌تدریج در گفتمان قرآنی وارد شده و با تکمیل و تثبیت آن‌ها، فرد و جامعه، گامی به کمال و سعادت خود نزدیک می‌شوند. برخی از این موضوعات مقدمه‌ی دیگر موضوعات‌اند و جای‎گیرشدن گام‌های دیگر مرهون تثبیت آن‌هاست.

این موضوعات در بنای تحول دینی همچون مصالح ساختمان‌اند که هر یک از آن‌ها در بر پا شدن ساختمان نقش ویژه‌ای دارند. در همان حال

توضیحاتی پیرامون سبک تفسیر تنزیلی و چرایی نگارش کتاب مبانی، اصول، قواعد و فواید

برگرفته از آثار قلمی و شفاهی استاد بهجت پور

مقدمه:

قال علی 7: «ذَلِکَ الْقُرْآنُ فَاسْتَنْطِقُوهُ ... ؛ از قرآن بخواهید تا سخن بگوید».[1]

بخش قابل توجهی از فعالیت‌های علمی دانشمندان مسلمان در طول تاریخ، به کشف مرادهای خدای متعال از آیات و یافتن پاسخ به پرسش‌های گوناگون بشر درباره هستی و راه‌های وصول به کمال و سعادت معطوف بوده است. تفسیر پذیری قرآن و آمادگی این کتاب برای پاسخ دهی جامع به نیازهای معرفتی و رفتاری انسان در کلام امیرمؤمنان7 چنین آمده است:

أَلَا وَ إِنَّ فِیهِ عِلْمَ مَا یَأْتِی، وَ الْحَدِیثَ عَنِ الْمَاضِی، وَ دَوَاءَ دَائِکُمْ، وَ نَظْمَ بَیْنَکُمْ.

تا آنجا که می‌فرماید:

وَ النُّورِ الْمُقْتَدَى بِهِ، ذَلِکَ الْقُرْآنُ فَاسْتَنْطِقُوهُ وَ لَنْ یَنْطِقَ، وَ لَکِنْ أُخْبِرُکُمْ عَنْهُ ... .[2]

این حقیقت که ظرفیت عظیم قرآن جز در پرتو وجود مفسّران توانا معلوم نمی‌شود، در جای دیگر این‌گونه آمده است:

هَذَا الْقُرْآنُ إِنَّمَا هُوَ خَطٌّ مَسْطُورٌ بَیْنَ الدَّفَّتَیْنِ لَا یَنْطِقُ بِلِسَانٍ وَ لَا بُدَّ لَهُ مِنْ تَرْجُمَانٍ وَ إِنَّمَا یَنْطِقُ عَنْهُ الرِّجَالُ.[3]

تاکنون بیش از هزار دوره تفسیر از قرآن به رشته تحریر در آمده و هر کدام از مفسّران در حد توان خود، گوشه‌هایی از پیام و محتوای آیات الهی را روشن نموده‌اند.

سبک‌های تفسیر

سبک غالب تفسیر نگاری‌ها نشستن پای درس آیات و سور به ترتیب موجود در مصحف رسمی بوده است. در قرن‌های اخیر نیز با روش تفسیر موضوعی به کشف نظریات قرآن درباره موضوعات خاص پرداخته شده است.

این تلاش‌های مأجور و مشکور باعث شده تا بسیاری از ابهامات عارض شده بر آیات رفع، و مرادها و اغراض خدای متعال از آیات استخراج شود و سؤالات فراوانی پاسخ یابد‏؛ امّا هنوز عرصه‌هایی از مرادهای قرآن باقی مانده که نیاز به تلاش مجدد دارد.

چنان که مطالعه در سیر تاریخی تفسیر نگاری معلوم می‌کند، تطوّر روش‌های تفسیر و تنوّع سبک‌های ابهام زدایی از قرآن، معلول نیازهای جدید بوده است و به طور مثال مسلمانان در دوره‌های اوّلیه که دسترسی به منابع اصلی همچون قرآن، سنّت نبوی، سنّت اهل بیت و نظرات صحابه و تابعان داشتند، تا حدود سه قرن به طور غالب سراغ منابع غیر مأثور نرفتند، امّا پس از این دوره به تدریج برای یافتن پاسخ برخی پرسش‌ها که در مأثورات جوابی نداشت و یا داوری میان آنها در هنگام تعارض و اجمال نصوص لازم بود، به روش‌های اجتهادی و عقلی روی آورند و از منابع جدید بهره گرفتند.

به همین گونه به تدریج سؤالاتی مطرح شد که سبک مرسوم چینش آیات پاسخ‌گوی آن نبود. مفسّران علاقه داشتند نظر قرآن را در موضوعاتی مثل توحید، نبوت، معاد، عقل، دل، حکومت اسلامی، خانواده و بسیاری موضوعاتی از این دست بدانند و یا گاه موضوعی در خارج مطرح می‌شد و به طور مثال در حوزه فلسفه‌های اقتصادی، یا امکان تفسیر تاریخ و ... نظریاتی مطرح می‌شد که داوری و نگاه اسلام درباره آنها از طریق چینش مصحفی امکان نداشت، بلکه این مفسّر بود که با در کنار هم قرار دادن مجموعه آیات مرتبط، سعی در استخراج، ارزیابی و حتی گاه کشف نظریه قرآن می‌نمود.

سبک تفسیر به ترتیب نزول

تفسیر به ترتیب نزول نیز از دیگر سبک‌هایی است که در میان معاصران، طرفدارانی پیدا کرده است و چندین تفسیرنگاری و حتی تاریخ‌نگاری با توجه به این سبک تألیف شده است. در این سبک، منابع و ابزار تفسیری تفاوت نمی‌کند و مفسّر

آنچه در پی می آید اصول تحول قرآنی برگرفته از سوره های جلد اول تفسیر همگام با وحی می باشد.

به عرض برسانم تحول قرآنی سیری تدریجی داشته و قرآن با آموزش تربیت مدار تدریجی روشمند آرام آرام جامعه معاصر نزول را تحت تأثیر قرار داد.

علاقه مندان به بحث نظری گام تحول و اصول تحول به مقدمه تفسیر همگام با وحی در جلد اول و کتاب مهارت های بیان تفسیر سوره های قرآن کریم و کتاب تفسیر تنزیلی ؛ اصول ، مبانی، قواعد و فوائد استاد بهجت پور مراجعه نمایند.

این اصول از این قرارند:

اصول تحول

اصل اول:

«آشنا ساختن مردم با ویژگی‎های پروردگار شایسته‎ی انسان‎ها»؛ از طریق قرائت صفت‎های آفریدگاری (هستی و انسان) و بیان کرامت خاص پروردگار به انسان و تربیت جنبه‎ی ممتاز او از سایر موجودات یعنی دانشوری. این اصل در سوره‎ی علق ـ اولین سوره‎ی مکی ـ بیان شد.

اصل دوم:

«ایجاد دغدغه و اعلام خطر در مخاطبان» از طریق تکیه بر کبریایی پروردگار، انذار مستقیم مردم همراه با عزم و اراده و رعایت نکات اخلاقی و رفتاری شایسته‎، که به این وسیله بیش‎ترین جاذبه را ایجاد کند و تنفّر از انذار رسول الله… را به کم‎ترین مقدار برساند. هم‎چنین در این هشدارها نتایج شوم جُرم و گناه از زبان گرفتاران، بیان شده است. این اصل در سوره‎ی مدّثر ـ چهارمین سوره‎ی مکی ـ نازل شده است.

اصل سوم:

«بیان جامع و کلی روابط انسان با خدا ». که در سه قالب انحصار حمد به خدا، توحید بندگی او و استعانت موحّدانه از او شکل گرفته است و به دنبال آن، درخواست هدایت به راه رستگاری و سعادت، و دوری از شقاوت به عنوان مهم‎ترین نیازهای بشر به خدا مطرح می‎شود. این اصل پس از شناخت پروردگار و دغدغه‎مندی انسان حاصل می‎شود. انسال با ابزار معرفت، روابط خود را با خدا سامان می‎بخشد و در پرتو احساس خطر و دغدغه‎مندی، هدایت به راهِ نجات و سعادت را از او طلب می‎کند. بنابراین هم قوای فکری و ادراکی، و هم قوای احساسی و عاطفی‏اش، در مسیر تحول دینی به‎کار می‎افتند.

شیوه‎ی بیان این اصل، از طریق یادآوری نقش‎های پروردگار در هستی، اعم از دنیا و آخرت، و آغاز و انجام عالم، و سخن خدا به نمایندگی از زبان فطرت و وجدان انسان‎ها می‎باشد. این اصل در سوره‎ی حمد ـ پنجمین سوره مکی ـ وارد شده است.

اصل چهارم:

خیلی مهم

چگونگی جامعه سازی ایمانی در مکه

سلام و روز بخیر

امروز می خواهم راجع به نکته مهمی که هم در ذیل سوره حجر در مقدمه آمده و هم در کتاب شناخت نامه تنزیلی سوره ها برایتان کمی بنویسم.

این نکته شاید حاصل کار 15 ساله استاد و پیگیری این سوال بوده که پیامبر به مدد قرآن چگونه دارد جامعه سازی می کند و مراحل اصلی این تحول سترگ چیست؟ یادم هست وقتی که ایران آرکی یو رو از آمریکا به زمین نشاند و بعد از چند وقتی گفتند ما مهندسی معکوس کردیم و مثلش رو ساختیم. تقریبا توی همون ایام بود که جرقه ای در ذهن استاد نسبت به مهندسی معکوس مقاهیم دینی در قرآن زده شد و بعد خدای متعال ما را رهنمون به دو آیه آخر سوره فتح (سوره 112 نزول) کرد و طبق آیه آخر ، استاد به حمد الله توانستند، منطق بین مفاهیم و کلی روند رشد جامعه ایمانی رو به دست بیاورند که این نگاه، اثر خودش رو در تمام سوره ها خواهد گذاشت و در مطلبی که پیرامون مقاله سوره انعام و مقایسه با المیران چند روز قبل نوشتم، اثراتش رو می بینید

حالا با هم مسأله رو پیگیری می کنیم

دقت کنید کلید قصه در آیه آخر سوره فتح است

 در این‎جا لازم می دونم درباره‎ی سیر شکل‌گیری و رشد جامعه‎ی اسلامی در قرآن، توضیحاتی تکمیلی بیان شود.

با ما در ادامه همراه باشید.

گفتگوی اختصاصی بلاگ تفسیر تنزیلی با استاد بهجت پور 

گفتگو با استاد بهجت پور پیرامون نظریه ایشان در مهندسی فرهنگی قرآن و کشور و نقش نگاه تنزیلی به قرآن در کشف مهندسی

متن ذیل حاصل گفتگو با استاد بهجت پور است که به صورت متن قابل استفاده برای عزیزان تنظیم کردم و سوالات و گفتگوهای اضافی را حذف کردم.

لطفا به دقت مطالعه بفرمایید. تنظیم این متن خیلی وقت برده است و لطف نمایید در صورت استفاده در جایی به جهت ترویج این نگاه، آدرس بلاگ را مرقوم فرمایید. با تشکر

استاد بهجت پور از مهندسی فرهنگی به عنوان یک صعنت یاد می کنند. صنعتی که با شما قصد سخن از آن را دارم، مرتبط با ترتیب نزول قرآن و کشف روش‎های تحول فرد و جامعه از قرآن است، لذا مطالبی را که به نظر می‎رسد در تشریح مراد از مهندسی مفاهیم دینی مناسب باشد از میان آن گفتگو، به‎عرض می‎رسانم:

در تنظیم متن سعی شد از کتب استاد و نظراتشان در سخنرانی ها و جلسات خصوصی با حلقه تفسیر هم استفاده شود.

مسأله امروز کشور ما آن است که چگونه خط انتقال عناصر فرهنگی شامل مفاهیم، معارف، ارزش‎‎ها و رفتار دینی را سامان دهیم که حداکثر همراهی و استقبال گروه‎های هدف را با خود داشته باشد، رقبای خود را با کمترین هزینه از میدان خارج کند، ومنتج به نتایج ماندگار باشد؟

به عبارت روشن‎تر، چگونه برای خارج کردن جامعه از ناهنجارهایی که عقل‎پسند نیست و اسلام آن‎ها را نمی‎پذیرد، برنامه‎ریزی کنیم و علی‎رغم واقعیت‎های موجود جامعه، و تنوع مردم نسبت به کنارزدن ناهنجاری‎ها اقدام کنیم، و هنجارهای مخالف آن‎ها را جایگزین نمائیم؟ به عرض می‎رساند در جای خود ثابت نموده‎ایم که بدین منظور چاره‎ای جز نگاه تنزیلی (ترتیب نزولی) به قرآن نداریم. (تفسیر همگام با وحی، مقدمه ج1)  

1/1- هدف از پژوهشهای تنزیلی

هدف اساسی، شناخت روش مناسب و پایدارِ اسلامی، برای تثبیت هنجارها در جان فرد و جامعه و فرهنگ سازی در این حوزه و مقدار سهم این مقوله

بهجت‌پور:
مهندسی آیات قرآن، تنها روش علمی در راستای نهادینه‌شدن عفاف است
%d9%85%d9%87%d9%86%d8%af%d8%b3%db%8c-%d8%a2%db%8c%d8%a7%d8%aa-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86%d8%8c-%d8%aa%d9%86%d9%87%d8%a7-%d8%b1%d9%88%d8%b4-%d8%b9%d9%84%d9%85%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%db%8c-%d9%86%d9%87%d8%a7%d8%af%db%8c%d9%86%d9%87%e2%80%8c%d8%b4%d8%af%d9%86-%d8%b9%d9%81%d8%a7%d9%81-%d8%a7%d8%b3%d8%aa

گروه فعالیت‌های قرآنی: مدیر مؤسسه التمهید قم با اشاره به شیوه‌های غیرعلمی در حوزه عفاف گفت: کشف مهندسی قرآن تنها روش علمی قرآنی است که برای نهادینه کرن عفت و پوشش اسلامی با نگاه به نزول تدریجی قرآن عمل می‌کند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، حجت‌الاسلام عبدالکریم بهجت‌پور مدیر مؤسسه التمهید قم  در نشست «کشف مهندسی قرآن در حوزه عفاف» که عصر روز گذشته،19 آبان به همت مؤسسه قرآنی اصحاب‌الثقلین اراک برگزار شد هشدار داد: برای رسیدن به نقطه اتکا و روشمند در صیانت از عفاف باید دست به عمل در حوزه عفاف و حیا زد و با بهره‌گیری ازآیات قرآن فعالیت در این حوزه را از حیطه حرف خارج کرد؛ جوانانی که با توطئه دشمن و برنامه‌ریزی‌های آنان دست به هنجارشکنی می‌زنند تنها با شنیدن سخن و نصیحت سربراه نخواهند شد اما اگر ریشه‌ای عمل کرده و از آیات الهی کمک بگیریم قطعاً در آینده نتیجه دلخواه حاصل خواهد شد.

گفت و گو با حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت‌پور، مفسر قرآنطلوع تمدن اسلامی از مدینه نبویحدود دو سال مانده به هجرت پیغمبر اکرم(ص) به یثرب برخی بزرگان اوس و خزرج، دو قبیله بزرگ این شهر، در سفر حج و در هجر اسماعیل متوجه رسول گرامی اسلام(ص) شدند.

آنان که پیش از این اخبار پیامبر را شنیده بودند، طی گفت‌وگویی با ایشان و پس از شنیدن مطالب پیامبر(ص) ایمان آوردند و خود پس از بازگشت به یثرب به تبلیغ اسلام پرداختند. مدتی بعد و در نتیجه ملاقات دوباره گروهی از اهالی این شهر با پیامبر(ص) مقرر شد که مصعب‌بن عمیر به نمایندگی به یثرب رفته و مشغول تعلیم قرآن و معارف دین به مردم آنجا شود. چندی نگذشت که با توجه به فشارهای زیاد مشرکین مکه و سردمداران قریش، پیغمبر به یثرب هجرت کردند و از آن پس این شهر مدینه النبی خوانده شد. ورود پیامبر به یثرب مصادف بود با دوازدهم ربیع الاول. به همین بهانه درباره زمینه‌های شکل‌گیری مدینه نبوی و عناصری که در آن قوام یافت و سپس از دل آن تمدن اسلامی طلوع کرد با حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت‌پور گفت‌وگویی داشته‌ایم که البته با توجه به تخصص ایشان در زمینه تفسیر قرآن به ترتیب نزول، در پرتو قرآن پیش رفته است.

گفتنی است حجت‌الاسلام بهجت‌پور، مفسر قرآن و رئیس مؤسسه تمهید و فعالیت اصلی وی تفسیر قرآن به ترتیب نزول است. تاکنون سه جلد از مجموعه تفاسیر وی با عنوان تفسیر همگام با وحی چاپ و منتشر شده است. مبانی، اصول، قواعد و فواید تفسیر تنزیلی، اصول تحول فرهنگی با نگاه به نزول تدریجی قرآن، مبانی تفسیری فریقین، مهارت‌های بیان تفسیر و ما و قرآن (برای دانشجویان خارج از کشور) از دیگر آثار اوست. وی همچنین معاونت علمی دانشنامه فاطمی را که سال جاری به چاپ رسیده، به عهده داشته است.

جناب آقای بهجت‌پور برای شروع بحث بفرمایید یثرب و مردم آن چه تفاوتی با دیگر شهرها و مردمان آن زمان در حجاز و از جمله مکه داشتند که توانستند تحقق بخش مدینه نبوی شوند؟

تفاوت مردم مدینه با مردم مکه یا طائف این بود که مردم مدینه پیش از حضور پیغمبر اکرم(ص) در آن شهر با مضامین اسلامی آشنا شدند و به آن ایمان آوردند؛ برخلاف طائف که وقتی پیامبر به آنجا رفتند بشدت مورد آزار مردم آن شهر قرار گرفتند. مردم مدینه شاید به دلیل حضور اهل کتاب در این شهر و ارتباطی که با آنها داشتند اجمالا می‌دانستند دینی در آن منطقه ظهور پیدا خواهد کرد و یهودی‌ها هم آمده‌اند و منتظر پیغمبر آخرالزمان هستند. آنها به اسلام روی آوردند و به همین دلیل وقتی پیغمبر اکرم(ص) به مدینه رفتند این‌گونه نبود که دوباره اقلیتی را تشکیل بدهند.

پیغمبر در مکه حرکت را به‌تنهایی آغاز کردند و بتدریج

حجت الاسلام بهجت پور:

مدل حکومت نبوی در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت مورد توجه باشد

بهجت پور
شناسهٔ خبر: 2464305 - 
قم- عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: حکومت نبوی جامعه‌ای را که در گمراهی آشکار بود به یک جامعه مدل و الگوی دینی تبدیل کرد و بهترین مدلی است که باید در تحقیقات اسلامی پیشرفت بررسی شود.

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام عبدالکریم بهجت پور در نشست علمی "نظام آرمان‌های الگوی پایه اسلامی پیشرفت" که ظهر سه‌شنبه در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم برگزار شد، گفت: هر نوشتهای که اسلامی است باید در مرکز ثقل آن مبانی آیات و روایات بیان شود.

وی تصریح کرد: نظام آرمان‏‌ها مبنایی ترین نظام است اما در ابتدا باید تعریفی از خود این نظام ارائه داد، و هم چنین در ابتدای این تعریف باید بگوییم الگو چه جایگاهی دارد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به اینکه فطرت دستگاه جامع معرفتی کاملی نیست که سنت و قرآن در راستای آن معنا شود، ادامه داد: نباید عقل بر قرآن حاکم کرد؛ برخی پژوهشگران تصور عقلانی خود را مورد نظر قرار می‌دهند و سپس به دنبال آیاتی می‌روند که نظر و عقیده  آنان را اثبات کند.

این پژوهشگر قرآنی افزود: ادبیاتی که در راستای الگوسازی بیان می‌شود باید ساده سازی شود یعنی ساده باشد تا تبدیل به یک گفتمان شود.

حجت الاسلام بهجت پور عنوان کرد: اگر در پژوهشهای علمی به صورت پیچیده بنویسیم و بگوییم این کار فایده‌ای نخواهد داشت.

استاد بهجت پور در کلاس تفسیر موضوعی تنزیلی عفاف و حجاب همگام با وحی:

با توجه به سیر نزول سوره‌ها می‌توان استفاده کرد که پوشش اسلامی پدیده‌ای مرتبط با عفت جنسی در روابط میان زنان و مردان است. تلاش قرآن اصلاح روابط جنسی زنان و مردان و خانواده‌ها و جلوگیری از گرفتار آمدن در شقاوت‌ها است. دور کردن جامعه مؤمن از مقدمات آلودگی‌های جنسی مهمترین فلسفه پوشش زنان و مردان به شمار می‌رود. توصیه در باب کنترل چشم و نگاه در کنار

شرکت جمعی از پژوهشگران مرکز پژوهشی مؤسسه اموزش عالی معصومیه در نشست علمی تحول فرهنگی عفاف و حجابنشست علمی تحول فرهنگی عفاف و حجاب روز یک شنبه 17/12/93 با مشارکت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و جامعه الزهراء در سالن آمفی تئاتر ساختمان شهید بهشتی جامعه الزهراء برگزار گردید.

در این نشست که اساتید جامعه الزهرا و جمعی از پژوهشگران مؤسسه تمهید و مرکز پژوهشی مؤسسه آموزش عالی حوزی معصومیه حضور داشتند، ارائه مطالب توسط حجت الاسلام و المسلمین دکتر بهجت پور صورت پذیرفت. حجج الاسلام دکتر یوسفی غروی و غنوی نیز ناقدان این نشست بودند. حجت الاسلام و المسلمین دکتر داودی نیز مسئولیت دبیر علمی جلسه را بر عهده داشت.
در ابتدای جلسه دکتر بهجت پور مطالبی را درباره سطوح مختلف کار در سبک تنزیلی توضیح دادند. ایشان در ادامه بیان کردند در تفسیر موضوعی تنزیلی دوازده اصل باید رعایت شود، که از جمله آنان می توان به این موارد اشاره کرد:
1-    در تفاسیر موضوعی مرسوم، نظر اسلام درباره یک موضوع بررسی می شود؛ لکن در این سبک از روش ها پرسیده می شود.
2-    بررسی ارتباط سوره ها به منظور شناخت مسیر فرهنگ سازی لازم و ضروری است.
3-    همواره باید خطاب آیات مورد توجه و دقت قرار گیرد؛ زیرا مخاطب گاه موافقان، گاه مخالفان و یا رهبر تحول فرهنگی است.
4-    نکته دیگر تمایز قائل شدن میان ویژگی های عرب معاصر نزول با ویژگی های فطری تمام انسان­هاست.

اصول تحول فرهنگی

کتاب درآمدی بر اصول تحول فرهنگی با الهام از نزول تدریجی قرآن نگاشته استاد دکتر عبدالکریم بهجت پور است که موسسه بوستان کتاب آن را در 231 صفحه منتشر کرده است. در فهرست مطالب کتاب مذکور عناوین زیر دیده می‌شود: انواع و مراتب نزول قرآن، تحول آفرینی قرآن، تحول فرهنگی را از کجا آغاز کنیم، ملاحظاتی درباره سبک تفسیر ترتیب نزولی و عناوین متعدد دیگر. در ذیل، بخشی از مطالب کتاب مذکور را که در سالیانی قبل در روزنامه جمهوری چاپ شده است، برای بهره‌مندی خوانندگان درج می‌کنیم.
درآمدی بر اصول تحول فرهنگی (با الهام از نزول تدریجی قرآن)

منبع  :  روزنامه جمهوری اسلامی 08/10/1389

تحول فرهنگی، ضرورت‌ها، ابعاد، چالش‌ها
"تحول فرهنگی" تغییری همه جانبه در باورها، التزام‌ها و رفتارهای فردی و اجتماعی است که باعث پدید آمدن شخصیتی جدید و هویتی نو در فرد و اجتماع شده و آن‌ها را از گذشته خود جدا می‌سازد. گستردگی این تغییر به تنوع و گستردگی ابعاد فرهنگ پذیر فرد و جامعه از یک سو و کمیت و کیفیت تفاوت فرهنگ جدید با باورها و رفتارهای گذشته (فرهنگ قدیم) از سوی دیگر و نیز با قدرتی که فرهنگ جدید در مقابله با چالش‌ها و موانع از خود نشان می‌دهد، ارتباط تمام دارد. به لحاظ آن که فرهنگ، تمایز انسان از جان‌داران را نشان می‌دهد و با توجه به آن که انسانیت، طرفیتی بسیار عظیم و نامتناهی دارد، اتصاف فرهنگ‌ها به اوصاف متعالی و منحط، کامل یا ناقص، تک ساحتی یا تمام ساحتی، مدلل می‌گردد و تعامل فرهنگ‌ها یا تقابل آن‌ها و انتخاب یک فرهنگ و دست کشیدن از فرهنگی دیگر توجیه می‌شود.
به میزانی که انسانیت و مقاصد و اهداف آن شناخته شود و فاصله انسان از حیوان درک شود، ضرورت انتخاب فرهنگ متعالی بیشتر احساس می‌گردد و بر عکس، هر اندازه این فاصله دیده شود، ضرورت چنین گزینشی کمتر احساس می‌شود و حتی شاید علت تفاوت برخی از تعاریف فرهنگ را بتوان با همین تفاوت، شناخت و توضیح داد.
نقش ادیان در تحول فرهنگی
بدون هیچ شبهه‌ای ادیان الهی به خصوص ادیان یهودی، مسیحی و اسلام، تاثیر ماندگاری

همانگونه که قبلا در اخبار آمد، کتاب «تفسیر تنزیلی؛ مبانی، اصول، قواعد و فوائد» اثر فاخر استاد بهجت پور که توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی انتشار یافته و اولین اثر در نوع خود در پرداختن مفصل به مبانی، اصول، قواعد و فوائد یک سبک تفسیری است، در گروه علمی تفسیر و علوم قرآن شانزدهمین همایش کتاب سال حوزه به عنوان اثر شایسته تقدیر شناخته شد. این کتاب متد علمی یی که در تفسیر همگام با وحی به کار گرفته شده است را توضیح می دهد و در تفسیر تنزیلی همگام با وحی که تاکنون ۳ جلد آن منتشر شده و جلد چهارم و پنجم آن در دست چاپ است، به گام های تحول فرهنگی از منظر قرآن با تاکید بر ضرورت مطالعات تنزیلی (نزول تدریجی) پرداخته شده است و به نتایج بدیعی دست یافته است، که در جای خود قابل بحث و بررسی است.

به گزارش خبرگزای مهر، جلسه نقد و بررسی کتاب «تفسیر تنزیلی» با حضور حجت الاسلام عبدالکریم بهجت پور؛ مولف کتاب، دکتر عبدالهادی فقهی زاده، دکتر مجید فلاح پور و هاجر خاتون قدمی در سرای اهل قلم برگزار شد. حجت الاسلام عبدالکریم بهجت پور مولف کتاب «تفسیر تنزیلی» با بیان این که در مطالعات اسلامی، جای روش هایی که از دین گرفته شده باشد، خالی است گفت:

خبر اختصاصی:
ذکر فقط با نام و آدرس سایت:

  مقاله بررسی روش فرهنگ ساختن عفاف و پوشش اسلامی درمردم و جامعه معاصر نزول قران توسط حجت الاسلام بهجت پور به نگارش در آمد.

این مقاله حاصل کار سه ساله استاد و خلاصه ای از کتاب روش قرآن در نهادینه سازی عفاف و پوشش اسلامی است که شامل نظریه ایشان در فرهنگ سازی عفاف و پوشش است و اولین تفسیر موضوعی تنزیلی به حساب می آید.
خلاصه مباحث این تحقیق را خدمتتان عرض می نمایم.
 بنابر دست یافته های این پژوهش، قرآن در شش گام به فرهنگ سازی عفاف و پوشش اسلامی به عنوان بخشی از هویت فردی و اجتماعی مسلمانان پرداخته است.
گام اول در سایه توجه دادن مردم به نعمت های بزرگ پروردگار به تنظیم رابطه ولایی میان بندگان و پروردگاراختصاص دارد و در ادامه با بیان اینکه کمیت مهر و قهرالهی متغیری است که از کیفیت اطاعت پذیری یا سرکشی انسان و سطح وعمق بندگی های او ازفرامین  پروردگار تأثیر می گیرد، بندگان مؤمن را برای  سیر در مراتب بالای خلوص بندگی ترغیب کرد.
در گام دوم  به هشدار در باره عوامل برهم زننده این نظام ارتباطی اشاره کرد و به نقش ابلیس و توطئه های او و سپاهش در این باره توجه داد و روش هایی به منظور مقابله با این دشمن بیان فرمود.
 در گام سوم تبدیل عفاف به عنوان یکی از ویژگی افراد مؤمن مورد توجه قرار گرفت.  و برای توانا شدن مؤمنان در مقاومت بر

مقاله روش کشف الگوی مهندسی فرهنگی کشور به قلم استاد بهجت پور را در لینک زیر مطالعه نمایید.

www.sccr.ir/Pages/?current=news&gid=9&Sel=934885

لینک دانلود مقاله به صورت پی دی اف

روش کشف الگوی مهندسی فرهنگی کشور


متن سخنان استاد بهجت پور پیرامون مهندسی فرهنگی و قرآن در جمع دانش پژوهان تخصصی تفسیر

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
باسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد ص وآله الطاهرین و لعنه الله علی اعدائهم اجمعین من الان الی قیام یوم الدین

امروز را که میلاد با سعادت امام هادی ع است را خدمت سروران و فرهیختگان قرآنی تبریک و تهنیت عرض می کنم و امیدوارم که همه ما مشمول عنایات و نظر لطف آن حضرت باشیم.

دوستان در مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآن امر فرمودند که در این نوبت قدری پیرامون قرآن و مهندسی فرهنگی با شما مطالبی را مطرح کنیم. البته امیدوارم که بحث به گونه‎ای پیش برود که دوستان هم مشارکت کنند و نکاتی که به نظرشان می‎رسدرا بیان فرمایند و مجموعه بحث ما را در نفوذ هرچه بیشتر و بهتر مباحث قرآنی در عرصه‎های مختلف فرهنگی و اجتماعی مشور یاری‎گر باشد.
برای آنکه یک نظریه و یک موضوعی که شاید نوآوری باشد را مطرح کنند، اول باید بیان مساله کنند. یعنی چه مساله ای باعث می‎شود ذهن به سمت حل موضوعی خاص منعطف شود. ابتدا به بیان مساله می پردازیم و سپس دست‎یافته‎هایی که این حقیر در این مدت مطالعات در این باب را عرضه کنم.